عمل جراحی بازسازی رباط صلیبی [عکس، فیلم، مراقبت‌های پس از عمل]

یکی از پیچیده‌ترین مفاصل بدن زانو است؛ علاوه‌بر این یکی از مهم‌ترین مفاصل نیز به حساب می‌آید. زیرا برای حفظ تعادل و راه رفتن و دویدن نیاز است این مفصل به درستی کار کند. مفصل زانو دارای 4 رباط اصلی است. در این میان رباط صلیبی قدامی (ACL) نقش مهم‌تری در حفظ ثبات زانو ایفا می‌کند. همچنین رباط صلیبی قدامی به‌مراتب، در معرض آسیب بیشتری قرار دارد.

هنگامی که این رباط دچار پارگی شود، فرد نیاز به جراحی بازسازی رباط صلیبی قدامی پیدا می‌کند. امروزه این جراحی عموماً به شیوه‌های کم‌تهاجم (زخم و برش کم در ناحیه عمل‌شده) مانند آرتروسکوپی یا لیزر انجام می‌شود. مزیت‌هایی که این شیوه‌های جراحی دارند شامل درد و تورم کم و دوره نقاهت کوتاه می‌شوند.

تعریف عمل بازسازی رباط صلیبی

گاهی اوقات، شدت آسیب‌دیدگی رباط صلیبی زانو به‌قدری بالاست که پزشک تشخیص جراحی می‌دهد. در بسیاری از مواقع جراحی بازسازی رباط صلیبی انجام می‌شود. ممکن است بازسازی رباط صلیبی را با ترمیم اشتباه بگیرید؛ اما گفتنی‌ست که بازسازی رباط صلیبی به معنای جایگزینی رباط آسیب‌دیده با یک پیوند جدید است.

برای انجام این فرآیند پزشک جراح باید بافت رباطی که قرار است در زانو جایگذاری شود را بتواند از سایر بخش‌های بدن مانند تاندون‌های کشکک زانو یا همسترینگ تامین کند. البته در این مواقع می‌تواند از تاندون‌های اهدایی نیز بهره‌مند شود.

بازسازی رباط صلیبی قدامی به اصطلاح Anterior Cruciate Ligament Reconstruction، یا همان مخفف بازسازی رباط acl معمولاً به روش آرتروسکوپی انجام می‌شود. آرتروسکوپی به نوعی روش جدید عمل رباط صلیبی قدامی شناخته می‌شود که در دسته جراحی‌های کم تهاجم قرار می‌گیرد. عوارض کم (احتمالی) و دوران نقاهت کوتاه این روش از جراحی به نسبت سایر، منجر می‌شود که افراد زودتر بتوانند به فعالیت‌های عادی زندگی خود برگردند.

آیا بعد از عمل زانو به حالت عادی برمی‌گردد؟

بله، درصد زیادی از کسانی که امروزه رباط صلیبی زانوی خود را بازسازی می‌کنند از این عمل رضایت بالایی دارند. بازگشت توانایی و قدرت رباط صلیبی زانو به عوامل مختلفی بستگی دارد. اینکه جراحی موفقیت آمیز باشد و بیمار فرآیند بازتوانی و مراقبتی بعد از عمل را به خوبی رعایت کند، بسیار حائز اهمیت خواهد بود.

چه مواقعی نیاز به بازسازی رباط صلیبی است؟

زمانی که رباط صلیبی به دلایل مختلف دچار پارگی شود؛ و این پارگی رباط صلیبی، قابل ترمیم نباشد. زیرا گاهی مواقع میزان و شدت آسیب دیدگی رباط به اندازه‌ای است که می‌توان آن را ترمیم کرد. در غیر این صورت، تنها راهکار برای بهبود وضعیت فرد و بدست آوردن توانایی حرکت کردن و رهایی از درد، جراحی برای بازسازی رباط صلیبی قدامی خواهد بود. حال اجازه دهید در این بخش از مطلب، به بررسی دلایل آسیب‌دیدگی و پاره شدن رباط صلیبی قدامی یا ACL بپردازیم:

• ایستادن ناگهانی
• تغییر مسیر سریع
• وارد شدن ضربات مستقیم به زانو مثل تصادف
• فرود آمدن نادرست در حین پریدن
• پیچ خوردن شدید زانو
• توقف ناگهانی حین دویدن یا پریدن
• کشیده شدن بیش از حد زانو
• تمرین یا ورزش بدون گرم کردن کافی
• استفاده از کفش یا زمین نامناسب هنگام ورزش

تفاوت بین پارگی کامل و جزئی رباط صلیبی چیست؟

تفاوت میان این دو وضعیت اینگونه بیان می‌شود که یکی نیازمند جراحی است و دیگری نیازمند استراحت و فعالیت‌های فیزیوتراپی! پارگی جزئی و خفیف به کشیدگی‌های رباط یا پارگی‌های خفیف گفته می‌شود که در این حالت بخش از رباط همچنان سالم است. در چنین وضعیتی، عملکرد زانو به صورت نسبی حفظ می‌شود؛ با این حال ناپایداری و محدودیت جزئی آن نیازمند درمان است تا از پیشرفت ناتوانی رباط جلوگیری شود. برای درمان پارگی جزئی، پزشکان معمولاً جلسات فیزیوتراپی، مصرف برخی داروها، استراحت و تمرین‌هایی برای تقویت و باز توانی رباط آسیب‌دیده ترتیب می‌دهند.

پارگی کامل رباط صلیبی به وضعیتی گفته می‌شود که بافت رباط به‌طور کامل دچار پارگی و از استخوان جدا شده باشد. در این حالت، امکان ترمیم و تقویت رباط وجود ندارد. بنابراین رباط شدیداً دچار ضعف و ناتوانی می‌شود و فرد قادر به انجام فعالیت‌هایی مانند راه رفتن و دویدن نیست. در همین راستا پزشکان باید شیوه درمانی دیگری را به نسبت آنچه برای پارگی جزئی تجویز می‌کردند، در نظر بگیرند. یکی از مرسوم‌ترین شیوه‌های درمان برای پارگی کامل رباط صلیبی همین جراحی بازسازی رباط صلیبی است که در این صفحه به آن پرداختیم.

شیوه تشخیص پارگی رباط صلیبی

پزشکان به شیوه‌های متعددی برای تشخیص نوع پارگی رباط صلیبی اتکا می‌کنند. هر کدام از این روش‌ها برای شرایط و وضعیت‌های خاص استفاده می‌شوند. گاهی اوقات با سوال پرسیدن از مراجع، شرح اتفاقات و زمان و مکان و نوع آسیب، پزشکان می‌توانند آسیب‌های خفیف و جزئی را تشخیص دهند؛ در صورت جدی‌تر بودن ضربه و پارگی رباط، آن‌ها دست به معاینه فیزیکی و آرتروسکوپی و …. می‌زنند.

معاینه فیزیکی: معاینه فیزیکی خود از چند دسته تست‌های متعددی تشکیل می‌شود. در این تست‌ها پزشک وضعیت دامنه حرکتی بیمار را بررسی می‌کند. تست‌هایی مانند تست لاچمن (Lachman Test) که متداول‌ترین تست برای تشخیص پارگی ACL است و غیره. تست لاچمن به این صورت است که پزشک ساق پا را به سمت جلو می‌کشد تا ببیند که رباط صلیبی مانع حرکت بیش از حد می‌شود یا نه!

MRI: یکی از موثرترین و دقیق‌ترین شیوه‌های تشخیص پارگی رباط صلیبی قدامی، تصویربرداری MRI است. در این تصویربردای بخش‌هایی مانند غضروف‌ها، مفاصل و رباط‌ها به سادگی قابل تشخیص هستند و وضعیت سلامت یا عدم سلامت هرکدام نیز به وضوح قابل مشاهده است.

سوال پرسیدن از بیمار: یکی دیگر از شیوه‌های تشخیص پارگی رباط صلیبی، سوال پرسیدن از بیمار است. اینکه چه زمانی، چه نوع آسیبی به زانوها وارد شد، چه میزان درد و چه میزان محدودیت حرکتی دارد و غیره! پاسخ بیمار به این سوالات، روند تشخیص پزشک را سهل و آسان می‌کند.

آرتروسکوپی: آرتروسکوپی، به مشاهده درون مفاصل با دوربین گفته می‌شود. پزشکان سوراخ یا برشی در نزدیکی مفصل و رباط آسیب‌دیده ایجاد می‌کنند و لوله‌هایی که در آن دوربین تعبیه شده‌اند را از طریق این برش‌ها وارد بدن می‌کنند. دوربین آنچه فیلم‌برداری می‌کند برای پزشکان در مانیتور اتاق عمل قابل مشاهده است. این روش برخلاف سایر روش‌های تشخیص پارگی ACL ، تهاجمی‌تر خوانده می‌شود.

پس از بررسی و تشخیص، پزشک برای بهبود وضعیت بیمار یا دارو به همراه فیزیوتراپی تجویز می‌کند؛ یا مشکل به‌قدری جدی است که تنها راهکار موثر برای درمان، جراحی بازسازی رباط صلیبی قدامی خواهد بود.

علائم و نشانه‌های پارگی رباط صلیبی

برخی موارد خاص هستند که می‌توانند در هنگام پارگی نشانه‌ای از پارگی رباط صلیبی باشند. اگر از قبل با این علائم آشنا باشید، در صورت بروز یا مشاهده قادر به تشخیص میزان جدی و خطرناک بودن آسیب خواهید بود؛ این موضوع منجر به این می‌شود سهل انگاری نکنید و سریعاً به یک پزشک ارتوپدی مراجعه کنید.

• به گوش رسیدن صدایی (مانند تق) در هنگام ضربه و پارگی
• تورم و التهاب شدید و سریع زانو در عرض چند ساعت
• عدم توانایی برای ادامه فعالیت‌ها (در لحظه پارگی)
• احساس خالی کردن ناگهانی زانو
• کاهش دامنه حرکتی زانو پس از آسیب

عمل بازسازی رباط صلیبی چگونه انجام می‌شود؟

شاید برایتان سوال باشید که شیوه جراحی بازسازی رباط صلیبی چگونه است؟ یا اینکه واژه بازسازی رباط دقیقا به چه فرآیندی اشاره دارد؟ در این بخش سعی کردیم به‌طور کامل نحوه این جراحی و اقدام‌های مختلف آن صحبت کنیم.

مرحله اول، بیهوشی یا بی‌حسی

در مرحله اول از عمل بازسازی رباط صلیبی قدامی، بیمار باید به‌طور کامل بیهوش یا بخشی از اندام آن بی‌حس شود. انتخاب میان این دو مورد، بستگی به شرایط دارد. شرایطی از قبیل، سن بیمار، وضعیت جسمانی، شدت بیماری و سایر موارد این‌چنینی!

مرحله دوم، آرتروسکوپی زانو

دومین اقدام مهم در جریان عمل بازسازی رباط صلیبی، آرتروسکوپی زانو است. در این فرآیند، یک برش در نزدیکی رباط آسیب‌دیده ایجاد می‌شود. بنابراین جراح از طریق دوربین می‌تواند بخش‌های رباط که دچار پارگی شده است را مشاهده کند و آن‌ها را پاکسازی کند.

مرحله سوم، جایگزینی رباط

حال نوبت این می‌رسد که پیوندها و گرافت‌های تهیه شده از سایر بخش‌های بدن یا حتی گرافت‌های اهدایی، جایگزین رباط فعلی شود که دچار مشکل است. عموماً تاندون همسترینگ (پشت ران)، تاندون کشکک زانو و تاندون چهارسر ران منابع اصلی جراحان برای تهیه بافت رباط صلیبی سالم هستند.

در یک کلام، عمل بازسازی رباط صلیبی به جایگزین کردن بافت‌های آسیب‌دیده فعلی با بافت‌های سالم است. در واقع این فرآیند مخالف فرآیند ترمیم رباط است. فارغ از این ماجرا، موضوعی که شما عزیزان بیشتر باید پیگیرش باشید، انتخاب یک پزشک و جراح متخصص و حرفه‌ای برای درمان آسیب‌دیدگی رباط صلیبی و بازسازی آن است. با ما همراه باشید تا در ادامه یکی از بهترین جراحان بازسازی رباط صلیبی ایران را به شما معرفی کنیم.  

بهترین جراح بازسازی رباط صلیبی

دکتر حسین رونقی، دارای بورد تخصصی جراحی ارتوپدی و بازسازی رباط صلیبی قدامی (ACL)، در دسته بهترین جراح بازسازی رباط صلیبی قرار می‌گیرد. علت اینکه ایشان در لیست بهترین‌های این حوزه قرار دارند به توانایی و مهارت جراحی‌شان برمی‌گردد. بسیاری از مراجعان ایشان از رضایت‌بخش بودن جراحی یاد می‌کنند؛ و پس از عمل بازسازی رباط صلیبی توانستند به‌خوبی به زندگی عادی خود برگردند.

فیلم عمل رباط صلیبی و مینیسک زانو

فیلم جراحی بازسازی رباط صلیبی دکتر رونقی نشان از موفقیت‌آمیز بودن جراحی است. در فیلم زیر به‌خوبی می‌توانید مشاهده کنید این جراحی به چه صورتی انجام می‌شود.

بعد از عمل رباط صلیبی چه مدت باید در بیمارستان بستری شد؟

این جراحی، طبق معمول به‌صورت سرپایی انجام می‌شود و به همین علت نیاز به بستری طولانی مدت نیست. اگر جراحی موفقیت‌آمیز باشد و مشکل خاصی دیده نشود، بیمار تا 24 ساعت ترخیص خواهد شد. عواملی مانند وجود عارضه‌هایی پس از عمل و نوع بیهوشی و همچنین شدت آسیب می‌توانند زمان ترخیص بیمار را به تاخیر بیاندازند. در نتیجه مدت زمان بستری بودن کوتاه است مگر در شرایط و وضعیتی خاص!

ایا عمل رباط صلیبی سخت است

از لحاظ علم پزشکی عمل پیچیده و سختی است، منتهی درصد خیلی کمی از بیماران درگیر سختی‌ها و عوارض جراحی می‌شوند. درجه سختی عمل بستگی به میزان مهارت و تجربه پزشک دارد. حتماً برای انتخاب پزشک جراح خود به اندازه تحقیق کنید و شخصی را در نظر بگیرید که تجربه و مهارت کافی را در اختیار داشته باشد. از این جهت که در حین جراحی بیمار بیهوش یا بی‌حس می‌شود، درد خاصی احساس نمی‌کند. ممکن است پس از عمل با کمی درد و التهاب روبه‌رو شود که به‌طور قطع پزشک معالج برای این موارد دارو تجویز می‌کند.

زندگی بعد از عمل بازسازی رباط صلیبی چگونه است؟

مراقبت‌های بعد از عمل، جزو کلیدی‌ترین فاکتورهای تعیین کننده کیفیت زندگی بعد از عمل بازسازی رباط صلیبی هستند. یعنی اگر نکات مراقبتی را به‌خوبی رعایت کنید، هرچه سریع‌تر روند بهبودی را طی خواهید کرد. حال برای مراقبت درست و اصولی، چه اقدام‌هایی موثرتر و مهم‌تر قلمداد می‌شوند؟ یعنی کدام موارد هستند که نیازمند توجه و مراقبت بیشتری هستند؟ این موارد شامل نوع دستشویی رفتن، طریقه خوابیدن، راه رفتن و سایر فعالیت‌ها پس از عمل خواهند بود که در ادامه همه این موارد را شرح می‌دهیم.

دستشویی رفتن بعد از عمل رباط صلیبی

یکی از کارهای سخت پس از عمل رباط صلیبی، رفتن به دستشویی است. البته در روزهای ابتدایی عمل! کم کم با گذر زمان و طی کردن روند بهبودی این کار ساده‌تر خواهد شد. برای رفتن به دستشویی بعد از عمل رباط صلیبی توجه به نکات زیر الزامی است:

• استفاده از توالت فرنگی در صورت امکان
• کمک گرفتن از عصا یا یک شخص برای بلند شدن
• مصرف مایعات و فیبر برای رفع یبوست (با مصرف داروهای خاص فرد دچار یبوست می‌شوند)

طریقه خوابیدن بعد از عمل رباط صلیبی

بعد از عمل، نحوه خوابیدن و دراز کشیدن یکی از مهم‌ترین فاکتورهای روند بهبودی شماست. یعنی نوع نادرست قرارگیری پاها می‌تواند آسیب‌هایی به ناحیه جراحی‌شده بزند. بهترین شیوه خوابیدن، خوابیدن به پشت است. به پشت دراز بکشید و در صورت امکان یک بالش نرم زیر زانوهایتان قرار دهید تا کمی خم شوند. با انجام این کار کشش زانو را کاهش می‌دهید.

البته اگر بخواهید به پهلو بخوابید منعی وجود ندارد، اما باید به سمت مخالف زانوی جراحی شده دراز بکشید. همچنین قرار دادن یک بالش ضخیم و نرم میان دو زانو الزامیست. با قرار دادن بالش اجازه نمی‌دهید فشار زیادی به نواحی عمل‌شده وارد شود.

راه رفتن بعد از بازسازی رباط صلیبی

راه رفتن بعد از عمل، به مراتب یکی از سخت‌ترین فعالیت‌ها خواهد بود. توجه کنید برای راه رفتن همواره باید با پزشک خود مشورت داشته باشید و نظر وتوصیه‌های ایشان را به‌خوبی انجام دهید. طبق معمول پزشک معالج به شما پیشنهاد می‌دهد تا چند هفته اول به هیچ عنوان وزن کامل بدن خود را روی زانوها قرار ندهید؛ این یعنی تا زمان بهبودی کامل از وسایل کمکی باید استفاده کنید.

در این مسیر با فیزیوتراپ خود هم باید در ارتباط باشید و در جلسات توان‌بخشی منظم حضور داشته باشید. با گذر 4 تا 6 هفته احتمال این وجود دارد که بیمار بدون وسایل کمکی قادر به راه رفتن باشد.

آیا سه ماه بعد از عمل رباط صلیبی می‌توانیم به فعالیت‌های عادی برگردیم؟

سه ماه بعد از عمل بازسازی رباط صلیبی راه رفتن عادی بدون عصا یا زانوبند در صورت تایید پزشک، بالا و پایین رفتن از پله، شروع فعالیت‌های سبک ورزشی، تمرین‌های تعادلی و تقویتی عضلات به‌طور معمول امکان پذیر خواهد بود. با این حال همچنان انجام برخی از فعالیت‌ها ممنوع است. فعالیت‌هایی اعم از پریدن، دویدن، چرخش سریع یا ورزش‌های سنگین فیزیکی مانند فوتبال، بسکتبال، نشستن طولانی در حالت چهارزانو یا دو زانو! بنابراین نکات مراقبتی را جدی بگیرید تا به امید خدا بدون چالش و در سریع‌ترین زمان بهبودی کامل را بدست آورید.

چه تمریناتی برای توان‌بخشی بعد از عمل توصیه می‌شود؟

بعد از عمل بازسازی رباط صلیبی، تمرین‌هایی توسط فیزیوتراپ برایتان درنظر گرفته می‌شود. انجام این تمرین‌ها با عنوان تمرین‌های توان‌بخشی، روند بهبودی شما را سرعت می‌بخشد. برخی از تمرین‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

• بالا آوردن پای صاف برای تقویت عضله چهارسر ران
• انقباض ایزومتریک عضله ران بدون حرکت دادن زانو
• خم و راست کردن زانو روی زمین
• تمرین دوچرخه ثابت برای افزایش دامنه حرکتی
• اسکات سبک (نیم‌خیز) برای تقویت عضلات ران و باسن
• بالا رفتن از پله کوتاه (استپ آپ)
• انجام تمرین تعادل ایستاده روی یک پا
• حرکات چابکی مثل زیگ‌زاگ و پرش کنترل‌شده
• تمرینات تخصصی رشته ورزشی

نکته مهم: به‌هیچ عنوان این تمرین‌ها را بدون مشورت با پزشک انجام ندهید؛ این موارد را نام بردیم که صرفاً آشنا شوید که چه نوع حرکاتی به‌طور معمول پیشنهاد می‌شود. همچنین هرکدام از تمرین‌ها برای بازه زمانی خاصی قابل انجام هستند.

آیا عمل بازسازی رباط صلیبی عوارض دارد؟

معمولاً عوارض بعد از عمل رباط صلیبی و مینیسک زانو به اندازه سایر جراحی‌ها ملموس نیستند. یعنی این نوع جراحی (بازسازی رباط صلیبی) عوارض جدی ندارند؛ اما احتمالش وجود دارد. بنابراین، عقلانی‌ترین کار برای پیشگیری از عوارض به عقیده پزشکان رعایت تمام نکات مراقبتی است. حال بیایید در ادامه باهم بررسی کنیم که به‌طور کل چه عوارضی بعد از جراحی بازسازی احتمال بروز دارند.

بررسی هزینه عمل رباط صلیبی زانو

عوامل مختلفی هزینه عمل رباط صلیبی ۱۴۰4 را تحت تاثیر قرار می‌دهند. به همین علت است که قیمت مشخص و ثابتی برای جراحی بازسازی رباط صلیبی وجود ندارد. در اینجا به‌جای اینکه بازه قیمتی به شما اعلام کنیم، ترجیح دادیم عواملی که این هزینه را تعیین می‌کنند را به شما معرفی کنیم.

• نوع گرافت (کشکک، همسترینگ، گرافت اهدایی و …)
• شیوه جراحی
• مرکز درمانی خصوصی یا دولتی
• تجهیزات بیمارستان
• نوع و میزان پوشش بیمه
• مدت بستری
• هزینه‌های جانبی (داروها، تصویربرداری، آزمایش‌ها و فیزیوتراپی)
• تجربه و تخصص جراح

البته دکتر حسین رونقی علاوه‌بر تخصص و مهارت بالا در جراحی، مزیت دیگری نیز دارد که ارائه هزینه منصفانه به بیماران است. برای اینکه از بازه دقیق هزینه جراحی با خبر شوید می‌توانید با مطب دکتر حسین رونقی ارتباط برقرار کنید.

شماره مطب دکتر رونقی : 01344332121

جمع‌بندی

جراحی بازسازی رباط صلیبی، یک فرآیند سخت و پیچیده برای برگرداندن فرد و توانایی حرکت آن به حالت عادی است. با این حال درصد بسیار زیادی از کسانی که این عمل را انجام دادند، راضی هستند و به زندگی عادی خود برگشتند. بنابراین اگر یک پزشک و جراح حاذق و چیره‌دستی را انتخاب کنید، بهبودی کامل دور از ذهن نخواهد بود. دکتر حسین رونقی یکی از بهترین پزشکان در این زمینه است که سال‌ها تجربه جراحی دارد.

سوالات متداول